Çelik Profil Seçimi

Sosyal Medyada Paylaş
  • 107
    Shares

Çelik yapıların projelendirilmesinde PROFİL SEÇİMİ yaparken, nelere dikkat etmeliyiz? 

Hangi Tip Profiller kullanılmalıdır?

Çelik yapıların projelendirilmesine yeni başlayan bir mühendisin en çok sorduğu soru bu olmalı herhalde, En Ekonomik Profil hangisidir.? yada, başka bir ifade ile, Kolon, kiriş, Aşık ve çaprazlarda kullanılacak profilleri seçerken nelere dikkat etmeliyiz, Çelik profilleri nasıl seçmeliyiz?

Eğer profillerin özelliklerini ve kapasitelerini biliyorsak, nerede hangi profili kullanmamız gerektiğini de biliriz.

Mesela; Kolonlarda hangi Tip Çelik Profil kullanılmalı?

IPE kesitli profil seçilebilir mi? Evet seçilebilir. Ancak,
Eğer kolonu IPE- IPN kesitli bir I profil seçersek, bir yönde rijitlik sağlanırken diğer yönde rijitlik sağlanmaz. Kolonlar basınca dayanabilmesi gereken elemanlardır. Sadece, çerçeve yada makas yönünde değil, her iki yönde de çalışır. Bu demek oluyor ki; Çelik kolonlarımızın Rijit olması için hem X hemde Y yönünde, Atalet momenti daha yüksek olan, HEA – HEB – yada HEM profillerden seçmek gerektiğini anlamışsınızdır. 

 

 [+]  Avrupa Kesit I kesitli Profillere (IPE) ait mukavemet momentlerini ve kesit özelliklerini buradan inceleyebilirsiniz.

 

Ancak Profil Seçimi yaparken, Piyasadaki bulunabilir kıstasına ve Profil Fiyatlarına da dikkat etmek gerekir ;

Hangi profiller, yerli hangi profiller Avrupa (ithal) dir. Bu projemizi hazırlamamızda önemli bir kıstastır. Çünkü, Avrupa’da üretilen profiller, yurt dışından geldiğinden kg bazında daha pahalıdır.

HEA200 ve HEB180 a kadar profillerinin S275 (ST44) kalitesinde daha ekonomik sonuçlar vermektedir. HEA/HEB200 ile HEA/HEB450 arası biraz daha pahalı Ancak Hea/Heb450 den daha büyük çok daha pahalıdır. Bu profillerde Yerli/ Avrupa kesit karşılaştırıldığında 0,2 tl/kg- ile 1TL/kg arasında fiyat farkları oluşmaktadır. Yalnız Özellikle Hea/Heb500 üzeri profiller de oldukça yüksek fiyatlar ile karşılaşabilirsiniz. Kardemir Çelik fiyat listesinden karşılaştırma yapabilirsiniz.

Kirişlerde hangi Tip Çelik Profil kullanılmalı?

Kirişler neden IPE, HEA, HEB formunda dizayn edilir? sorusunun cevabını bulabileceğiniz, Harika bir vido hazırlamışlar

Kirişlerde Çelik Profil seçerken, Genellikle Ana kirişler HEA-HEB profil seçilir, bunun nedeni ise; Evet Kirişler de profilin Y yönünde Atalet momentinin Yüksek olması istenen durumdur. Ancak, Burulma ve Burkulma gibi faktörleri de eklediğimizde, Her iki doğrultuda rijit kirişler seçmek daha doğru olacaktır. Bu demek değildir ki IPE-NPI kullanmayalım. Küçük açıklıklı projelerde ve/veya Çapraz ve Stabilite kirişleri ile güçlendirdiğimiz çoğu projelerde I kesitli IPE-NPI profillerde Ekonomik sonuçlar verebilir. Bu ve Bunun gibi birçok detayı da Proje çözdükçe daha iyi anlayacağınız düşünüyorum. Ara kirişler için I kesitli IPE profillerde seçilebilir. NPI profillere ait kesit değerleri ve mukavemet momentlerini buradan bulabilirsiniz.

IPE profiller IPE300 ebatına kadar S275 kalitesinde ülkemizde üretilmektedir. Tosyalı ve Kardemir bunun öncülüğünü yapan iki firmadan birileridir. ithal olan daha büyük ebatlarına göre maliyeti düşük olmaktadır. İthal Profilleri getiren Firma ise ArcolerMittal Türkiye Temsilcisi olan Rzk Çelik, Eski ismi ile Rozak tır. Bazı Profilleri Kroman Çelikde ithal etmektedir.

Size bir de bonus verelim: Basit Kirişleri hesaplayacağımız Online Basit kiriş hesabı yapan siteyi burada bulabilirsiniz.

Aşık Profilleri Nasıl Seçilir?

Aşık nedir? nerelerde kullanılır? ilk önce bunu tam kavramak lazım.

Çatı örtüsünü, (çatı kaplaması) taşıyan taşıyıcı elemanlara aşık denir.

Çelik yapının 1 m2 ‘ ye düşen ağırlığının önemli bir kısmını Aşıklar oluşturur. Bu nedenle ekonomik çözümün başlangıcı aşıklardır.

Çelik çatılarda; taşıyıcı makas ve kirişlerin üzerlerinde saçağa paralel yerleştirilen, kaplama örtüsünü taşıyan çelik ve saç elemanlardır. Dolayısı ile Aşık hesabı yapmadan önce, aşağıdaki terimleri irdelemek gerekir.

Kafes sistemin açıklığı (m) – Yapının toplam uzunluğu (m) – Çatı eğimi (derece) – Çatı örtüsü tipi – Kar bölgesi- Yapı yerinin denizden yüksekliği –rakım (m)

Çelik Profil türü yada ebadı bu detaylara göre, ekonomiklik sağlamak için taşıma kapasitelerine göre seçilmelidir. Genellikle I kesitli IPE/INP seçilsede, Çatı Aşıkları ve Cephe Kuşakları için U kesitli UNP/UPE profillerde, Açıklığı fazla olan yapılarda kullanılabilir.

Aşık seçimi yaparken, dikkat edeceğimiz diğer bir konu; Aşığın sürekli yada basit kiriş şeklinde teşkil edilmesi. Sürekli kiriş moment değerlerini düşürdüğünden daha ekonomik kesitlerle çözüm yapılabilir. Burada da 2 konuya dikkat etmeliyiz.

1- Aşık boyu : Aşık nakliyesi tır ebatlarına uymalıdır. Tır uzunluğu: 12-14 m arası.

2- Aşık ekleri : profil boyları 6 ve 12 m olarak satıldığından, mümkün olduğunca minimum ekleme yapılmalıdır. Fire dikkate alınmalıdır.

Ayrıca genel bir bilgi olarak; Çatı eğiminin düşük olması, aşık kesitinin zayıf olduğu eksen etrafındaki momentin küçük çıkmasına, dolayısıyla kesitin küçülmesine yardımcı olur. Ancak, kar yükünün çok olduğu bölgelerde kar birikmesi dikkate alınarak, daha dik çatılar teşkil edilebilir.

Neden Çekme Aşık?

Son zamanlarda sıkça karşılaştığımız, projelerde de kullandığımız bir başka aşık profili tipi de, ÇEKME AŞIKLAR dır. Bu aşıkların avantajı, Galvanizli üretilmesi ve imalatların delikleri dahil hazır olarak direk şantiyeye inmesi. yani bir imalat parası ödenmesine gerek kalmıyor. Tabi kg/m2 bazında da projemizin tonajını da olumlu yönde etkilemesi de cabası.

Bu kadar avantajın yanında birde dezavantajı var. Bu profilleri çeken firmalar, Anadolu da bulunmuyor, Nakliye çekme aşık fiyatını etkileyen bir faktör olarak karşımıza çıkıyor. Ayrıca, geniş açıklıklarda, kullanılması gereken saçın et kalınlığı arttığından, 4mm ve üstünü pek çekemiyorlar. Birde bu tip geniş açıklıklı yapı ve kar yükünün fazla olduğu bölgelerde, aşık hesaplanırken, h yüksekliği fazla çıkıyor, buda yanal burkulma açısından sıkıntılara neden oluyor.

 [+] Aşık ve/veya kuşak seçimi yaparken, Galvanizli Bükme Saçlar ile ilgili yazımızı buradan inceleyebilirsiniz. 

Aşıklarlarda Gergi Çubuğu kullanımı

Gergi çubukları;  iki ucu mafsallı olduğundan sadece normal kuvvet taşıyan çerçeve sistem elemanıdır.
Aşığın zayıf yöndeki eğilme ekseni boyunu kısaltarak çubuğun burkulmasını önler. 
Maksimum Gerilme ve sehim şartının yetersiz olması durumunda,
gergi çubuğu sayesinde profil ebadını büyütmeden daha Ekonomik Aşık teşkili yapılabilir.

gergi çubukları

Gergi çubukları, (a) kutu profillerden veya (b) yuvarlak dolu demirlerden teşkil edilir. Her iki durumda da uçları mafsal bağlanmalıdır.

gergi çubuğu

Gergi birim fiyatı (TL/kg) bazında diğer profillerden biraz pahalı olabilir.

Çelik yapıda Çapraz seçimi

Çelik çaprazlar ve ara bağlantıları için kutu kesitli (RHS, CFRHS ) profiller ve/veya boru kesitli profiller (CHS, CFCHS) kullanılabilir. Çapraz elemanlarda da Köşebent(Korniyer) veya çift köşebentler de tercih edilebilmektedir. Ancak belli bir mesafenin üzerinde (5-6 metre) köşebentler yeterli mukavemeti gösterememektedir. Çaprazlarda burkulma hesabını muhakkak yapmak gerekir.

Çelik Çaprazlar

Çatı Kaplamasının Seçimi: Çatı örtüsünün 1m açıklık için taşıyabileceği en fazla yük (kg/m2) bazında çatı örtüsünü satan firmaların sitelerinden de bulunabilir. Çatı örtüsü ana taşıyıcı eleman olmamakla birlikte, kar, rüzgar gibi yüklere direk maruz kalmaktadır.

Binanın kullanım amacına, yapının bulunduğu lokasyona göre bu seçim değişebilir. Çatı örtü tiplerinin çeşitliliği nedeniyle, çatı kaplamasının uygulama şekilleri ve yük taşıma kapasitelerine bağlı olarak, geçebilecekleri maksimum açıklık değerleri, kaplama paneli satan firmalar tarafından verilen teknik dökümanlarda bulunmaktadır.

Buna göre; Öncelikli olarak çatı kaplamasına gelen yükler tespit edilir ve bu yüke göre de, kaplamaların taşıyabilecekleri aşık aralıkları tespit edilir.




Sosyal Medyada Paylaş
  • 107
    Shares

Çelik Profil Seçimi” için 11 yorum

  • 3 Mart 2019 tarihinde, saat 18:34
    Permalink

    Biraz uzun yazı olmuş, ama cok verimli

    Yanıtla
  • 28 Haziran 2019 tarihinde, saat 18:25
    Permalink

    Faydalı bir çalışma olmuş elinize sağlık

    Yanıtla
  • 24 Temmuz 2019 tarihinde, saat 17:28
    Permalink

    Çelik yapılar ile ilgili hem teknik hem de piyasaya yönelik oldukça faydalı bir paylaşım olmuş. Video ve resimlerle desteklemeniz de akılda kalıcılığı arttırıyor. Emeğinize sağlık, teşekkürler

    Yanıtla
    • 24 Temmuz 2019 tarihinde, saat 17:36
      Permalink

      yorumunuz için teşekkur ederim. inşAllah, bu tip yazıların devamı gelecektir.

      Yanıtla
  • 26 Ağustos 2019 tarihinde, saat 10:33
    Permalink

    Emeğinize sağlık Allah razı olsun. çok faydalı bilgiler

    Yanıtla
  • 6 Eylül 2019 tarihinde, saat 01:50
    Permalink

    Bir şey sorabilir miyim… Peki aşıklar kirişlerden daha büyük profil seçilebilir mi? Kelebek çatı tarzında bir yapı için.. şimdiden teşekkürler

    Yanıtla
    • 6 Eylül 2019 tarihinde, saat 10:59
      Permalink

      neden daha büyük bir aşık yapmak istiyorsunuz ki; aşık aralığını azaltarak bu sorunu çözebilirsiniz.
      Tali bir elemanın ana elemandan daha büyük olması istenen bir durum değildir.

      Yanıtla
      • 6 Eylül 2019 tarihinde, saat 12:12
        Permalink

        Ben değil profesör öyle istiyor yani açıkçası aralık ve ölçüler önceden belirlenmiş hesaplamalarda mukavemet’de bir sorun çıkmadı lakin IPE 500 olan kirişin üzerine IPE 600 olan aşık konulması mümkün mü yani? Sonuçta kirişin eni üzerine konulacak aşık’ın eninden 20 mm daha küçük :/ işin içinden çıkamadım, şimdiden çok teşekkürler

        Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir